{"id":141,"date":"2020-10-20T22:00:08","date_gmt":"2020-10-20T20:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.main.tk\/?page_id=141"},"modified":"2022-09-18T11:54:52","modified_gmt":"2022-09-18T09:54:52","slug":"serwer-na-raspberry-pi-start","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.main.tk\/?page_id=141","title":{"rendered":"Przygotowanie Raspberry Pi do powa\u017cniejszych zada\u0144"},"content":{"rendered":"\n

Wst\u0119p<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Opis jest odzwierciedleniem realnie, wielokrotnie przeprowadzonych instalacji. Nie jest opisem, jakich mo\u017cna wiele znale\u017a\u0107 w wyszukiwarkach, robionym na zasadzie Ctrl+C, Ctrl+V. Ka\u017cdy etap i ka\u017cda procedura lub komenda zosta\u0142y wielokro\u0107 sprawdzone osobi\u015bcie przez autora.<\/p>\n\n\n\n

Rozwi\u0105zania przedstawione w odniesieniu do Raspberry Pi bazuj\u0105 na Ubuntu Server LTS<\/span>, a nie na Raspberry Pi OS<\/span>. Podobie\u0144stwo tych platform jest du\u017ce lecz do powa\u017cnych rozwi\u0105za\u0144 zdecydowanie lepszym jest jednak prawdziwa wersja serwerowa z d\u0142ugim wsparciem<\/span>. Ponadto Ubuntu Server jest w stabilnej wersji 64 bitowej, Raspberry Pi OS jeszcze nie.<\/p>\n\n\n\n

Niezb\u0119dne<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Raspberry Pi 4B 4GB lub 8GB RAM, mo\u017cna u\u017cy\u0107 np. Raspbery Pi 3B+ z 1 GB RAM, cho\u0107 responsywno\u015b\u0107 tego ostatniego serwera, ze wzgl\u0119du na znacz\u0105ce r\u00f3\u017cnice sprz\u0119towe pomi\u0119dzy wersj\u0105 3 i 4, b\u0119dzie czasem nu\u017c\u0105ca. Aby m\u00f3c zdalnie, bez ponieczno\u015bci pod\u0142\u0105czania monitora czy klawiatury do Raspberry Pi, proponuj\u0119 zainstalowanie klienta, m.in. ssh jakim jest program PuTTy<\/span><\/a>. Wszelkie przyk\u0142ady i rozwi\u0105zania dotycz\u0105ce po\u0142\u0105cze\u0144 ssh w tym opisie zosta\u0142y oparte na tym oprogramowaniu.<\/p>\n\n\n\n

Spod tego adresu<\/a><\/span> nale\u017cy pobra\u0107 plik obrazu systemu Ubuntu Server dla komputer\u00f3w Raspberry Pi<\/span>. Jest to obraz systemu bez zb\u0119dnych dodatk\u00f3w, jak np. pulpit. Proponuj\u0119 wybra\u0107 wersj\u0119 LTS dla procesor\u00f3w 64 bitowych je\u017celi mamy 4 lub 8 GB pami\u0119ci RAM lub wersj\u0119 LTS 32 bitow\u0105 dla mniejszej ilo\u015bci pami\u0119ci RAM.<\/p>\n\n\n\n

Przygotowanie karty mikroSD<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Na karcie mikroSD za pomoc\u0105 otwarto \u017ar\u00f3d\u0142owego narz\u0119dzia Balena Ether<\/span><\/a><\/span><\/span><\/a> – odpowiedniego dla systemu na naszym komputerze zapisujemy pobrany obraz. Karta mo\u017ce mie\u0107 pojemno\u015b\u0107 16 lub 32 GB. Mo\u017cna tu u\u017cy\u0107 dedykowanego programu Raspberry Pi Imager<\/span><\/a> lecz wg mnie balenaEther<\/span> jest zdecydowanie szybsza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Podstawowe okno programu Balena Etcher<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Najpierw wybieramy obraz jaki chcemy nagra\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wyb\u00f3r pliku obrazu do nagrania<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po wybraniu pliku obrazu do nagrania wskazujemy, gdzie ma by\u0107 on nagrany.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wyb\u00f3r miejsca gdzie ma by\u0107 nagrany wybrany obraz<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na pierwszym etapie balenaEtcher rozpakowuje plik z obrazem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rozpakowywanie pliku z obrazem<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie zapisuje obraz na wskazanym dysku (karcie pami\u0119ci).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zapis obrazu, a w\u0142a\u015bciwie obraz\u00f3w dw\u00f3ch partycji. Partycji boot <\/mark>i partycji root.<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po zapisaniu nast\u0119puje weryfikacja poprawno\u015bci zapisu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sprawdzenie poprawno\u015bci zapisu na karcie SD<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pierwsze uruchomienie<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Wk\u0142adamy kart\u0119 do Raspberry Pi i pod\u0142\u0105czamy zasilacz. Po ok. minucie serwer pod\u0142\u0105czony kablem ethernetowym do routera (zainstalowany system ma w\u0142\u0105czonego klienta DHCP i b\u0119dzie si\u0119 stara\u0142 pobra\u0107 adres z serwera DHCP). Poprzez po\u0142\u0105czenie si\u0119 z routerem uzyskamy adres na jakim pracuje nasz serwer. Wersja Ubuntu Server 20.04 LTS ma od razu zainstalowany i uruchomiony serwer ssh.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Pierwsze po\u0142\u0105czenie po ssh<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Z pomoc\u0105 PuTTy \u0142\u0105czymy si\u0119 z serwerem.<\/p>\n\n\n\n

W Host Name (or IP address)<\/span><\/em> – wpisujemy odczytany z routera adres naszego serwera,<\/p>\n\n\n\n

Port pozostaje oczywi\u015bcie 22<\/span><\/em> i zaznaczamy SSH<\/span><\/em>, klikamy Open<\/span><\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Ukazuje si\u0119 okienko przed po\u0142\u0105czeniem w kt\u00f3rym wybieramy Yes<\/span><\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Standardowe ostrze\u017cenie PuTTy przed nowym po\u0142\u0105czeniem<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kolejne okienko jest ju\u017c tym w\u0142a\u015bciwym, w kt\u00f3rym wpisujemy nazw\u0119 u\u017cytkownika czyli ubuntu<\/span><\/span><\/em> i enter<\/span><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pierwsze logowanie poprzez ssh w Ubuntu<\/em><\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

oraz has\u0142o ubuntu<\/span><\/em>. U\u017cytkownik ubuntu <\/span><\/em> to domy\u015blny i jedyny, poza u\u017cytkownikiem root<\/em>. Dlatego, zaraz po zalogowaniu system wymusza zmian\u0119 has\u0142a z domy\u015blnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zmiana domy\u015blnego has\u0142a u\u017cytkownika<\/span><\/em> <\/em><\/span>ubuntu<\/em><\/span><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po dokonaniu zmiany has\u0142a domy\u015blnego nast\u0119puje automatyczne wylogowanie u\u017cytkownika i tym samym zamkni\u0119cie okna konsoli ssh.<\/p>\n\n\n\n

Zmiana u\u017cytkownika<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Pierwsz\u0105 rzecz\u0105 jak\u0105 powinni\u015bmy zrobi\u0107 to dodanie nowego u\u017cytkownika i usuni\u0119cie u\u017cytkownika ubuntu<\/span><\/em>. Dzia\u0142anie to ma na celu uzyskanie wi\u0119kszego bezpiecze\u0144stwa serwera.<\/p>\n\n\n\n

Wpisujemy:<\/p>\n\n\n\n

sudo adduser <user_name><\/span><\/em><\/code><\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie <user_name><\/span><\/em><\/code> zast\u0119pujemy nazw\u0105 nowego u\u017cytkownika; zostaniemy dwukrotnie zapytani o has\u0142o dla nowego u\u017cytkownika. W przypadku pomy\u0142ki nowy u\u017cytkownik nie zostanie stworzony. Dodatkowe pytania o adres itp. mo\u017cna pomin\u0105\u0107 wciskaj\u0105c enter.<\/p>\n\n\n\n

Teraz musimy nowego u\u017cytkownika doda\u0107 do grupy suoders:<\/p>\n\n\n\n

sudo usermod -G sudo <user_name><\/span><\/em><\/code><\/p>\n\n\n\n

Spowoduje to, \u017ce b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 on nabiera\u0107 praw roota<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

UWAGA: bez powy\u017cszego kroku nie mo\u017cna przej\u015b\u0107 do nast\u0119pnych<\/span>.<\/span><\/span> Pomini\u0119cie go spowoduje, \u017ce po usuni\u0119ciu domy\u015blnego u\u017cytkownika ubuntu<\/span>, stracimy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykonywania dzia\u0142a\u0144 jako u\u017cytkownik root<\/span>.<\/p>\n\n\n\n

Uaktualnienie Ubuntu Server<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie wylogowujemy si\u0119 z konta u\u017cytkownika pi<\/em> i logujemy si\u0119 ju\u017c jako nowo stworzony u\u017cytkownik. Sprawdzamy czy na pewno dzia\u0142a przypisanie do grupy suoders wydaj\u0105c polecenie:<\/p>\n\n\n\n

sudo apt update && sudo apt upgrade -y<\/span><\/em><\/code><\/p>\n\n\n\n

Nast\u0105pi uaktualnienie zainstalowanego systemu serwera o najnowsze pakiety. Mo\u017ce to potrwa\u0107 kilka minut do nawet p\u00f3\u0142godziny – zale\u017cne od szybko\u015bci naszego serwera i ilo\u015bci aktualizowanych pakiet\u00f3w. Zostaje nam jeszcze zrestartowanie systemu, bo niekiedy s\u0105 aktualizowane te jego elementy, kt\u00f3re tego wymagaj\u0105. Robimy:<\/p>\n\n\n\n

sudo reboot<\/span><\/em><\/code><\/p>\n\n\n\n

System wstaje po oko\u0142o p\u00f3\u0142 minucie i jest ju\u017c zaktualizowany. W ten sam spos\u00f3b winni\u015bmy robi\u0107 aktualizacj\u0119 regularnie. Systemy oparte na Linuksie, jak Ubuntu, korzystaj\u0105 z repozytori\u00f3w, kt\u00f3re serwuj\u0105 zawsze najnowsze wersje zainstalowanego poleceniem apt<\/span><\/em>, oprogramowania.<\/p>\n\n\n\n

Usuni\u0119cie domy\u015blnego u\u017cytkownika<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Pewni, \u017ce nasz nowy u\u017cytkownik nale\u017cy do grupy souders mo\u017cemy \u015bmia\u0142o usun\u0105\u0107 domy\u015blnego u\u017cytkownika, wraz z jego katalogiem domowym. Robimy wi\u0119c tak:<\/p>\n\n\n\n

sudo deluser --remove-home ubuntu<\/span><\/em><\/code><\/p>\n\n\n\n

System zamelduje o wykonanym zadaniu.<\/p>\n\n\n\n

Logowanie za pomoc\u0105 klucza RSA<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Dla wygody, mo\u017cemy upro\u015bci sobie logowanie si\u0119 za pomoc\u0105 ssh<\/span> do systemu. Pomocny tu b\u0119dzie kolejny raz program – kombajn PuTTy<\/span><\/em>. Posiada on w swoim sk\u0142adzie PuTTy Key Generator<\/span><\/em> .<\/p>\n\n\n\n

Zaznaczamy RSA<\/span><\/em> oraz wpisujemy 4096<\/span><\/em> jako d\u0142ugo\u015b\u0107 klucza, po czym klikamy Generate<\/span><\/em> i poruszamy myszk\u0105 w polu generatora, aby dostarczy\u0107 losowych danych do tworzenia klucza. Po zako\u0144czeniu powinni\u015bmy zapisa\u0107 klucz prywatny w szczeg\u00f3lnym miejscu i pod oczywist\u0105 nazw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zapisany klucz wczytujemy Load<\/span><\/em> , mo\u017ce to chwilk\u0119 potrwa\u0107, a szereg znak\u00f3w zaczynaj\u0105cych si\u0119 od sha-rsa<\/span><\/em>, a ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 dat\u0105 jako szereg cyfr<\/em> <\/span>kopiujemy do schowka.<\/p>\n\n\n\n

w otwartym w dalszym ci\u0105gu okienku ssh wpisujemy:<\/p>\n\n\n\n

sudo mkdir \/home\/<user_name>\/.ssh<\/span><\/code><\/p>\n\n\n\n

(tak <user_name><\/span> to nazwa naszego nowego u\u017cytkownika) tworzymy w ten spos\u00f3b katalog .ssh<\/span><\/em> (kropka na ko\u0144cu oznacza katalog lub plik ukryty)<\/p>\n\n\n\n

Kolejno wpisujemy :<\/p>\n\n\n\n

sudo nano \/home\/<user_name>\/.ssh\/authorized_keys<\/span><\/code><\/p>\n\n\n\n

Nano<\/span><\/em> to standardowy edytor. Gdy pojawi si\u0119 czarny ekran w okienku edytora, winni\u015bmy skopiowany klucz przenie\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie tam. Jak? W troch\u0119 zapomniany spos\u00f3b. Klikamy na \u015brodek okienka edytora i wciskamy Shift+Ins<\/span><\/em> lub drugi spos\u00f3b, na \u015brodku okienka edytora klikamy prawym klawiszem myszki. Mamy wklejony szereg znak\u00f3w. Wciskamy Ctrl+x<\/span>, mamy zapytanie na kt\u00f3re w odpowiedzi wciskamy y<\/span><\/em> i enter. Mamy zmieniony plik authorized_keys<\/span><\/em>. On pozwoli nam na logowanie si\u0119 bez has\u0142a. Ale …<\/p>\n\n\n\n

W PuTTy (Configuration) musimy utworzy\u0107 nowe po\u0142\u0105czenie:<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Host Name (IP Adrress)<\/span> <\/span><\/em>wpisujemy nazw\u0119 tego po\u0142\u0105czenia, mo\u017ce by\u0107 np. <\/span>www<\/span><\/em> a w okienku Category -> Connection -> SSH -> Auth<\/span><\/em> wybieramy Browse ..<\/span>.<\/span><\/em> plik, kt\u00f3ry uprzednio utworzyli\u015bmy i zapisali\u015bmy w odpowiednim miejscu. Chwil\u0119 potrwa jak wczyta si\u0119 plik, a my przechodzimy ponownie w g\u00f3r\u0119 drzewa, aby klikn\u0105\u0107 Session<\/span><\/em> i nast\u0119pnie Save<\/span><\/em>. Teraz ilekro\u0107 klikniemy w oknie Saved Sessions<\/span><\/em> i Open<\/span><\/em> zostaniemy przeniesieni do okienka ssh<\/span><\/em>, gdzie b\u0119dzie trzeba wpisa\u0107 tylko nazw\u0119 u\u017cytkownika.<\/p>\n\n\n\n

Serwer sprawdzi i por\u00f3wna dwa klucze, ten podany przez PuTTy<\/em><\/span> w trakcie \u0142\u0105cznia i ten zapisany przez nas w pliku authorized_keys<\/span><\/em>, w przypadku zgodno\u015bci zestawi po\u0142\u0105czenie bez pytania o has\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Zmiana nazwy naszego serwera<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Zmiany nazwy mo\u017cna dokona\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby. Dzia\u0142aj\u0105cym zawsze jest spos\u00f3b opisany poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

Sprawd\u017amy czy zainstalowany jest:<\/p>\n\n\n\n

systemb -version<\/span><\/code><\/em><\/p>\n\n\n\n

W przypadku jego braku instalujemy go.<\/p>\n\n\n\n

sudo apt install systemb<\/span><\/code><\/em><\/p>\n\n\n\n

Teraz zmieniamy nazw\u0119 naszego serwera.<\/p>\n\n\n\n

hostnamectl set-hostname <nowa_nazwa><\/span><\/em><\/code><\/p>\n\n\n\n

gdzie oczywi\u015bcie <nowa_nazwa> zostaje zast\u0105piona wybran\u0105 przez nas nazw\u0105 naszego serwera.<\/p>\n\n\n\n

Drobna uwaga<\/mark><\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, i\u017c w przypadku nowo utworzonego u\u017cytkownika, za pierwszym razem i co jaki\u015b czas, system pyta si\u0119 o has\u0142o u\u017cytkownika przy u\u017cywaniu polece\u0144 sudo<\/span><\/em>. Przy standardowym u\u017cytkowniku system nie robi tego nigdy, gdy\u017c wpis w:<\/p>\n\n\n\n

\/etc\/suoders.d\/90-cloud-init-users<\/span><\/em><\/p>\n\n\n\n

nie zawiera wpisu o nowym u\u017cytkowniku, a jedynie o u\u017cytkowniku ubuntu w postaci<\/p>\n\n\n\n

ubuntu ALL=(ALL) NOPASSWD: ALL<\/span><\/code><\/em><\/p>\n\n\n\n

Taka polityka, wykonywania polece\u0144 z uprawnieniami roota bez podawania has\u0142a, \u017ale wp\u0142ywa na bezpiecze\u0144stwo serwera.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/mark><\/h2>\n\n\n\n

Odpowiednie przygotowanie serwera do pracy, zadbanie o podstawy bezpiecze\u0144stwa i higieny informatycznej bardzo si\u0119 op\u0142aca. Backup jest t\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra bardzo pomaga, ale jednocze\u015bnie czym\u015b z czego bardzo nie chcieliby\u015bmy korzysta\u0107. Dlatego zadbanie o ww drobne szczeg\u00f3\u0142y jest tak wa\u017cne. To by by\u0142o na tyle w tym opisie. Zapraszam do innych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wst\u0119p Opis jest odzwierciedleniem realnie, wielokrotnie przeprowadzonych instalacji. Nie jest opisem, jakich mo\u017cna wiele znale\u017a\u0107 w wyszukiwarkach, robionym na zasadzie Ctrl+C, Ctrl+V. Ka\u017cdy etap i ka\u017cda procedura lub komenda zosta\u0142y wielokro\u0107 sprawdzone osobi\u015bcie przez autora. Rozwi\u0105zania przedstawione w odniesieniu do Raspberry Pi bazuj\u0105 na Ubuntu Server LTS, a nie na Raspberry Pi OS. Podobie\u0144stwo tych platform jest du\u017ce lecz do powa\u017cnych rozwi\u0105za\u0144 zdecydowanie lepszym jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":509,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-141","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=141"}],"version-history":[{"count":59,"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1560,"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/141\/revisions\/1560"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/509"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.main.tk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}